Guitar dây nylon cho tiếng ấm và mềm, dây ít căng nên ngón tay đỡ đau, nhưng cần đàn bản rộng; guitar dây sắt cho tiếng sáng, vang xa, rất hợp đệm hát bằng miếng gảy, nhưng dây cứng làm đầu ngón tay đau hơn lúc đầu. Người mới nên chọn theo loại nhạc mình mơ được chơi, vì đó mới là thứ giữ mình tập lâu.
Chào bạn, đây là Nhà Âm Nhạc. Bước vào cửa hàng nhạc cụ, người mới hay được hỏi một câu: em muốn dây nylon hay dây sắt. Nhiều người chọn bừa rồi tập dở dang vì cây đàn không hợp cái mình muốn. Tập này giúp bạn chọn có lý do.
Hai cây đàn trông giống mà là hai nhạc cụ khác
Guitar dây nylon thường được gọi là guitar cổ điển hay classic. Ba dây trên làm bằng nylon trơn, ba dây dưới là sợi nylon quấn kim loại. Cần đàn bản rộng và dày, đầu đàn thường có hai ô khoét rỗng để quấn dây.
Guitar dây sắt, hay guitar acoustic, có sáu dây thép, dây trầm quấn đồng. Cần đàn hẹp hơn, thân đàn thường to hơn, nhiều cây có tấm chống xước dưới lỗ thoát âm vì người chơi hay dùng miếng gảy.
Bên trong cần đàn dây sắt thường có một thanh kim loại chịu lực, vì dây thép kéo căng hơn nhiều. Phần lớn guitar dây nylon không có thanh này, hoặc có thanh nhỏ hơn.
Chính vì vậy có một điều cần nhớ: đừng bao giờ lắp dây sắt lên đàn dây nylon. Lực kéo lớn có thể làm cong cần, bật ngựa đàn, thậm chí nứt mặt đàn. Ngược lại, lắp dây nylon lên đàn dây sắt thì không hỏng nhưng tiếng rất yếu và khó chỉnh.
Tiếng đàn khác nhau thế nào?
Dây nylon cho tiếng tròn, ấm, hơi tối, tiếng nốt tắt khá nhanh. Bạn thường nghe nó trong nhạc cổ điển, những bản độc tấu guitar, nhạc Tây Ban Nha và điệu bossa nova êm ả.
Dây sắt cho tiếng sáng, giòn, nhiều bồi âm cao và ngân lâu. Khi quạt chả cả sáu dây bằng miếng gảy, cây đàn vang dày như một dàn nhạc nhỏ. Đây là âm thanh của những buổi đệm hát quanh bàn cà phê, của nhạc dân gian Mỹ, của nhạc pop mộc.
Không có tiếng nào hay hơn tiếng nào. Có những bài trữ tình Việt nghe với dây nylon thì tình cảm hơn, có những bài sôi động cần dây sắt mới đủ lực.
Một mẹo nhỏ khi đi chọn: nhờ người bán hoặc bạn bè chơi một bài bạn thích trên cả hai loại. Tai bạn sẽ nói ngay mình muốn nghe tiếng nào mỗi tối.
Chuyện đau đầu ngón tay
Tuần đầu tập guitar, đầu ngón tay trái gần như chắc chắn sẽ đau. Với dây sắt, cảm giác đau rõ hơn, có khi hằn vết đỏ. Với dây nylon, đỡ hơn nhiều vì dây mềm và ít căng.
Sau vài tuần tập đều, da đầu ngón dày lên thành lớp chai mỏng và cơn đau biến mất. Đây là quá trình bình thường, không cần lo. Nên tập nhiều buổi ngắn trong ngày hơn là một buổi dài để da kịp thích nghi.
Nếu ngón tay bị phồng rộp, nứt chảy máu hay đau buốt kéo dài, hãy nghỉ vài hôm. Nếu cổ tay hay cẳng tay đau, tê, đó là dấu hiệu tư thế chưa đúng hoặc bấm quá mạnh, nên nhờ thầy chỉnh, đau kéo dài thì đi khám bác sĩ.
Một lý do khác khiến dây sắt đau tay là đàn rẻ thường có dây cao, tức khoảng cách giữa dây và phím lớn. Thợ đàn có thể hạ dây xuống cho dễ bấm. Đây là việc nhỏ nhưng làm người mới bớt muốn bỏ cuộc rất nhiều.
Cần rộng hay cần hẹp, cái nào khó hơn?
Cần đàn dây nylon rộng, các dây cách nhau xa. Bấm hợp âm phải dang ngón nhiều hơn, người tay nhỏ thấy hơi mỏi. Nhưng dây cách xa lại dễ gảy từng dây bằng ngón tay phải, ít gảy nhầm.
Cần dây sắt hẹp, hợp âm gọn trong lòng bàn tay, nhưng dây sát nhau nên ngón tay dễ chạm vào dây bên cạnh làm câm tiếng. Người mới hay gặp tình trạng bấm hợp âm mà có một dây không kêu chính vì vậy.
Với trẻ em, kích thước thân đàn quan trọng hơn loại dây. Có guitar cỡ nhỏ dành cho trẻ, tay con ôm vừa thân đàn và với tới đầu cần mà không phải nghiêng người. Ôm đàn quá to dễ làm con sai tư thế và mau chán.
Nhiều thầy dạy cho trẻ bắt đầu bằng dây nylon cỡ nhỏ vì ít đau tay, rồi để con chọn sau khi đã biết mình thích nhạc gì.
Vậy rốt cuộc chọn cây nào?
Nếu giấc mơ của bạn là đệm hát những bài nhạc trẻ, nhạc pop, chơi cùng bạn bè, hãy chọn dây sắt và chịu đau vài tuần. Nếu bạn mê những bản độc tấu cổ điển, nhạc Tây Ban Nha, hay muốn học bài bản từ đọc nhạc, hãy chọn dây nylon.
Nếu vẫn phân vân, hãy chọn cây mà bạn muốn cầm lên mỗi ngày. Một cây đàn đẹp, tiếng hợp tai, đặt ở chỗ dễ thấy sẽ kéo bạn tập nhiều hơn mọi lời khuyên.
Dù chọn loại nào, nên nhờ người biết chơi kiểm tra giúp: cần thẳng không, dây có quá cao không, lên dây có giữ được không, các phím có rè không. Những lỗi này làm người mới tưởng mình kém trong khi lỗi là ở cây đàn.
Tập sau mình sẽ đi sang họ nhà vĩ cầm, bốn cây đàn kéo nhìn na ná nhau mà mỗi cây một vai rất riêng trong dàn nhạc.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì nên thay dây guitar?
Tuỳ tần suất chơi, người tập mỗi ngày thường thay vài tháng một lần. Dấu hiệu cần thay là tiếng đục, khó lên dây chuẩn, dây xỉn màu hoặc gỉ. Khí hậu ẩm làm dây sắt nhanh gỉ hơn.
Guitar điện có dễ học hơn guitar thùng không?
Guitar điện dây mảnh, cần nhỏ nên bấm nhẹ tay hơn, nhưng cần thêm bộ khuếch đại để nghe. Nó hợp với người thích rock, blues. Kỹ năng bấm hợp âm cơ bản thì dùng chung được giữa các loại guitar.
Người thuận tay trái chơi guitar thế nào?
Có guitar dành riêng cho người thuận tay trái với dây đảo ngược. Nhiều người thuận tay trái vẫn học đàn thường và chơi tốt. Nên thử cả hai cách trước khi quyết định.
Có thể tự lên dây guitar không?
Có, và người chơi guitar nên tự lên dây mỗi lần tập. Dùng máy lên dây kẹp đầu đàn hoặc ứng dụng điện thoại, vặn từ từ, dây sắt vặn quá tay rất dễ đứt.
Ukulele có giống guitar không?
Ukulele có bốn dây, nhỏ hơn và lên dây khác guitar. Hợp âm trên ukulele dễ bấm hơn nên nhiều người dùng làm bước khởi đầu. Chuyển từ ukulele sang guitar cần học lại thế bấm nhưng cảm nhịp và tai nghe thì giữ nguyên.
