Học qua mạng linh hoạt, tiết kiệm và có vô số tài liệu, nhưng không ai nhìn thấy để chỉnh tư thế và thói quen sai cho bạn. Học với thầy tốn thời gian, chi phí hơn nhưng được sửa ngay khi sai. Với nhiều người lớn, cách tốt nhất là kết hợp: vài buổi đầu với thầy để có nền tảng đúng, rồi tự học có định hướng và thỉnh thoảng quay lại nhờ thầy kiểm tra.
Chào bạn, đây là Nhà Âm Nhạc. Chưa bao giờ học nhạc dễ tiếp cận như bây giờ: chỉ cần điện thoại là có hàng nghìn bài hướng dẫn. Vậy còn cần đi học với thầy không? Tập này mình cân nhắc cùng bạn.
Những gì học qua mạng làm rất tốt
Học qua mạng cho bạn sự linh hoạt tối đa: học lúc nào cũng được, học lại bao nhiêu lần cũng được, tạm dừng ở đúng chỗ khó. Người bận rộn có thể tập lúc mười một giờ đêm mà không phải hẹn ai.
Kho tài liệu khổng lồ: bài hướng dẫn cho gần như mọi bài hát, mọi phong cách, mọi trình độ. Bạn có thể học từ những người chơi giỏi ở khắp nơi trên thế giới.
Học qua mạng cũng rất hợp cho những phần kiến thức như nhạc lý, hợp âm, lịch sử, cách nghe. Những thứ này chủ yếu là hiểu, video giải thích tốt không kém lớp học.
Với người đã có nền tảng, học qua mạng là cách tuyệt vời để mở rộng kho bài và học những kỹ thuật mới.
Những gì video không làm được
Video không nhìn thấy bạn. Nó không biết cổ tay bạn đang gập quá mức, vai bạn đang nhô lên, ngón cái bạn đang bóp quá chặt, hay bạn ngồi quá thấp so với đàn.
Những lỗi tư thế này không gây hậu quả ngay, nên người tự học thường không nhận ra. Nhưng sau vài tháng, chúng thành thói quen, gây mỏi, đau, và hạn chế tốc độ cũng như độ chính xác. Sửa một thói quen cũ khó hơn nhiều lần học đúng từ đầu.
Video cũng không nghe được bạn. Nó không biết bạn đang chơi lệch nhịp ở đoạn nào, đang bấm hơi sai nốt, hay âm thanh của bạn chưa tròn.
Cuối cùng, video không biết bạn đang ở đâu trên con đường học. Người tự học dễ nhảy cóc, học bài quá khó, hoặc ngược lại cứ quanh quẩn ở những bài dễ mà không biết nên học gì tiếp.
Người thầy mang lại điều gì?
Một người thầy tốt nhìn và nghe bạn, sửa ngay những gì sai, giải thích vì sao. Chỉ một câu như hạ cổ tay xuống một chút có thể giải quyết vấn đề bạn loay hoay cả tuần.
Thầy còn giúp xây một lộ trình phù hợp với bạn: bài nào trước, kỹ thuật nào sau, khi nào chuyển sang mức tiếp theo. Bạn không phải tự đoán.
Có một lịch học cố định cũng tạo động lực. Biết rằng tuần sau phải chơi cho thầy nghe, bạn sẽ tập đều hơn.
Và một người thầy có thể truyền cảm hứng, kể cho bạn những điều về âm nhạc mà không video nào nói. Với nhạc cổ truyền như đàn tranh, đàn bầu, ca trù, nhiều sắc thái gần như chỉ học được bằng cách ngồi cạnh người thầy.
Kết hợp hai cách thế nào?
Một cách kết hợp phổ biến là học trực tiếp với thầy vài buổi đầu, hoặc vài tháng đầu, để có tư thế đúng và nền tảng chắc. Sau đó tự học qua mạng, và định kỳ, ví dụ mỗi tháng, quay lại một buổi để thầy kiểm tra và chỉnh.
Một cách khác là học trực tuyến trực tiếp qua video gọi với thầy. Cách này không bằng ngồi cạnh nhưng thầy vẫn thấy và nghe bạn, sửa được nhiều lỗi. Hãy đặt camera sao cho thầy thấy rõ tay và tư thế.
Nếu chỉ có thể tự học, hãy tự quay video khi tập và so sánh với người hướng dẫn, chú ý từng chi tiết tư thế. Hoặc tham gia một nhóm người học, nhờ những người chơi lâu năm nhận xét.
Dù chọn cách nào, đừng chỉ xem. Nhiều người xem hàng giờ video hướng dẫn mà rất ít thời gian thực sự cầm đàn. Xem năm phút, tập hai mươi phút là tỉ lệ tốt hơn.
Dấu hiệu của một người thầy tốt
Thầy tốt hỏi bạn muốn chơi gì, vì sao muốn học, và điều chỉnh cách dạy theo mục tiêu của bạn chứ không ép mọi học trò theo một giáo trình cứng.
Thầy tốt giải thích vì sao phải làm như vậy, không chỉ bảo làm theo. Với người lớn, hiểu lý do giúp nhớ lâu và tự áp dụng được.
Thầy tốt kiên nhẫn với sai lầm, sửa nhẹ nhàng và cụ thể, khen khi bạn làm đúng. Bạn ra về thấy mình đã học được điều gì đó và muốn quay lại.
Nếu sau vài buổi bạn thấy căng thẳng, sợ hãi hay không hiểu mình đang học gì, đổi thầy là chuyện bình thường. Chuyên mục sau mình nói về nghe nhạc sâu hơn, bắt đầu từ bản giao hưởng đầu tiên.
Câu hỏi thường gặp
Học hoàn toàn qua mạng có chơi giỏi được không?
Có những người tự học hoàn toàn và chơi rất giỏi, nhất là với guitar đệm hát và nhạc phổ thông. Nhưng họ thường tự quay video, tự sửa rất kỹ và nhờ người khác nhận xét. Không có người sửa thì rủi ro thói quen sai cao hơn.
Học trực tuyến qua video gọi có hiệu quả không?
Hiệu quả khá tốt, nhất là khi bạn đã có nền tảng. Hạn chế là độ trễ tín hiệu khiến khó chơi cùng thầy và âm thanh qua mạng không trung thực hoàn toàn.
Người lớn nên học thầy riêng hay học lớp nhóm?
Học riêng được chỉnh kỹ hơn và theo tốc độ của mình. Học nhóm vui, có bạn đồng hành, chi phí thường thấp hơn. Có thể học nhóm để có động lực và thêm vài buổi riêng khi cần.
Bao lâu nên cho thầy kiểm tra một lần khi tự học?
Tuỳ trình độ và mục tiêu, nhưng mỗi tháng một buổi là mốc hợp lý cho nhiều người. Khi gặp vấn đề lớn như đau tay hay bế tắc lâu, nên gặp thầy sớm hơn.
Làm sao chọn video hướng dẫn đáng tin?
Ưu tiên người hướng dẫn giải thích rõ ràng, nói về tư thế, khuyến khích tập chậm, và có lộ trình từ dễ tới khó. Cẩn thận với những lời hứa học nhanh thần tốc trong vài ngày.
