Ba tháng đầu tự học guitar nên dồn vào bốn thứ: tư thế đúng, bấm vài hợp âm mở cho kêu tròn tiếng, chuyển giữa các hợp âm thật đều tay, và giữ nhịp một vài kiểu đệm đơn giản. Học ít mà chắc, kèm một hai bài hát mình thật sự thích để có lý do ngồi vào đàn mỗi ngày.
Chào bạn, đây là Nhà Âm Nhạc. Guitar có lẽ là nhạc cụ được người Việt tự học nhiều nhất. Nhiều người hăm hở mua đàn, tập vài tuần rồi treo lên tường. Tập này mình vạch một lộ trình ba tháng đầu, để cây đàn của bạn không thành đồ trang trí.
Tuần đầu: ôm đàn và lên dây
Đừng vội bấm hợp âm. Tuần đầu, hãy học cách ngồi và ôm đàn sao cho thoải mái: lưng thẳng, vai thả lỏng, thân đàn tựa vững vào người, cần đàn hơi chếch lên. Tay trái không phải đỡ đàn, nó chỉ để bấm.
Ngón cái tay trái đặt sau cần đàn, khoảng giữa, không quặp hết cả bàn tay quanh cần. Cổ tay hơi cong tự nhiên, không bẻ gập. Tư thế đúng ngay từ đầu giúp tránh đau cổ tay về sau.
Học lên dây bằng máy lên dây hoặc ứng dụng điện thoại. Lên dây mỗi lần tập, vì đàn lạc dây thì bạn bấm đúng mà nghe vẫn sai, rất nản.
Tập gảy từng dây buông cho tròn tiếng, rồi bấm từng nốt ở vài phím đầu. Mục tiêu tuần đầu là làm quen, không phải chơi bài.
Tháng đầu: năm sáu hợp âm mở
Hợp âm mở là những hợp âm ở vùng đầu cần đàn, có dùng dây buông. Bắt đầu với những hợp âm dễ như Mi thứ, La thứ, Đô, Son, Rê. Năm hợp âm này đủ đệm rất nhiều bài hát.
Với mỗi hợp âm, bấm xong hãy gảy từng dây một, nghe xem dây nào bị câm hay rè. Thường là do ngón tay chạm vào dây bên cạnh, hoặc bấm chưa đủ sát phím. Chỉnh từng ngón cho tới khi cả hợp âm kêu tròn.
Hãy bấm bằng đầu ngón tay, ngón dựng đứng như cái búa nhỏ, không dùng phần bụng ngón. Đặt ngón sát phía sau thanh phím chứ không đè lên giữa ô.
Lúc này đầu ngón tay sẽ đau, đặc biệt với dây sắt. Tập nhiều lần ngắn trong ngày, khoảng mười lăm phút mỗi lần, để da kịp thích nghi. Sau vài tuần sẽ hết đau.
Chuyển hợp âm: kỹ năng quyết định
Bấm được từng hợp âm là một chuyện, chuyển nhanh từ hợp âm này sang hợp âm kia mà nhạc không bị ngắt là chuyện khác. Đây là chỗ phần lớn người tự học bị kẹt.
Bài tập hiệu quả là chọn hai hợp âm, ví dụ Mi thứ và La thứ, chuyển qua lại liên tục trong một phút, đếm xem được bao nhiêu lần. Ngày hôm sau cố tăng thêm một hai lần. Rồi đổi sang cặp khác.
Hãy tìm ngón tay chung giữa hai hợp âm, ngón nào giữ nguyên hoặc chỉ trượt nhẹ, để di chuyển ít nhất. Nhìn trước hợp âm sắp tới và đưa các ngón vào cùng lúc thay vì từng ngón một.
Khi đệm hát, hãy tập chuyển hợp âm sớm một chút ở phách cuối, để phách đầu của hợp âm mới đã sẵn sàng. Thà gảy một tiếng dây buông hơi lạc còn hơn dừng nhịp chờ ngón tay.
Tháng hai, tháng ba: tiết tấu đệm và bài hát đầu tiên
Khi đã chuyển được hợp âm, tập tay phải với một hai kiểu đệm cơ bản. Kiểu quạt chả đơn giản lên xuống đều tay theo nhịp bốn là khởi đầu tốt. Sau đó thêm kiểu rải dây, ngón cái gảy dây trầm rồi các ngón khác móc dây cao.
Luôn đếm nhịp, có thể bằng miệng hoặc máy đếm nhịp. Tay phải phải đều như con lắc, kể cả khi tay trái đang loay hoay. Nhịp đều quan trọng hơn hợp âm đẹp.
Chọn một bài hát bạn thích, chỉ dùng những hợp âm đã biết, tốc độ chậm. Tập đệm không hát trước, rồi vừa đệm vừa ngân giai điệu, rồi mới hát lời. Hát và đệm cùng lúc cần thời gian để hai tay và giọng phối hợp.
Cuối tháng thứ ba, mục tiêu hợp lý là đệm trọn một hai bài hát đơn giản với nhịp ổn định. Nếu đạt được, bạn đã vượt qua giai đoạn mà rất nhiều người bỏ cuộc.
Những lỗi người tự học hay mắc
Lỗi thứ nhất là học quá nhiều thứ cùng lúc: mười hợp âm, năm kiểu đệm, ba bài hát trong tuần đầu. Kết quả là không thứ gì chắc. Hãy học ít mà kỹ.
Lỗi thứ hai là bỏ qua nhịp. Nhiều người bấm đúng hợp âm nhưng gảy lúc nhanh lúc chậm, bài hát nghe gập ghềnh. Máy đếm nhịp là người bạn khó tính nhưng có ích.
Lỗi thứ ba là tư thế sai do không ai chỉnh: bóp cần đàn quá chặt, gập cổ tay, nhô vai. Những thói quen này gây mỏi và đau về lâu dài. Nếu cổ tay, cẳng tay đau kéo dài, hãy nghỉ và hỏi bác sĩ, đồng thời nhờ người có chuyên môn xem tư thế.
Nếu có điều kiện, vài buổi học với thầy ở giai đoạn đầu để chỉnh tư thế là khoản đầu tư rất đáng. Tập sau mình chuyển sang giọng hát, với chuyện hơi thở và hát lệch tông.
Câu hỏi thường gặp
Tự học guitar qua video có được không?
Được, nhiều người đã tự học thành công qua video. Nhưng video không chỉnh được tư thế cho bạn. Hãy quay lại chính mình khi tập và so với video, hoặc nhờ người biết chơi xem giúp vài lần.
Mỗi ngày nên tập guitar bao lâu?
Người mới nên tập khoảng hai mươi tới ba mươi phút mỗi ngày, có thể chia làm hai lần. Tập đều mỗi ngày hiệu quả hơn tập dồn vài giờ vào cuối tuần.
Hợp âm Pha khó quá có nên bỏ qua không?
Có thể tạm để sau và dùng những bài không cần hợp âm chặn trong giai đoạn đầu. Nhưng sớm muộn cũng nên tập, vì hợp âm chặn mở ra rất nhiều bài. Tập mỗi ngày một ít, đừng cố quá sức tay.
Có cần học đọc nhạc khi tự học guitar không?
Để đệm hát thì chưa cần, chỉ cần đọc tên hợp âm. Nếu muốn chơi guitar cổ điển hay độc tấu thì đọc nhạc sẽ rất cần. Có thể học dần song song.
Vì sao bấm đúng hợp âm mà vẫn nghe lạc?
Có thể đàn chưa lên dây chuẩn, bấm quá mạnh làm nốt cao lên, hoặc đàn có vấn đề về cần và phím. Kiểm tra lên dây trước, rồi thử bấm nhẹ hơn, nếu vẫn lạc thì nhờ thợ đàn xem.
