Hoàn toàn được. Việc kèm con tập đàn ở nhà chủ yếu là giữ cho giờ tập đều đặn, khích lệ đúng cách và lắng nghe con, chứ không phải ngồi sửa từng nốt. Bố mẹ không biết nhạc vẫn làm rất tốt vai trò người đồng hành, còn phần chuyên môn như kỹ thuật, tư thế, bài vở thì để thầy dạy đảm nhận.
Chào bạn, đây là Nhà Âm Nhạc. Nhiều phụ huynh ngại cho con học đàn vì nghĩ mình mù nhạc thì không giúp được gì. Tập này mình chia sẻ những việc cụ thể mà ai cũng làm được, và có khi còn hiệu quả hơn việc tự mình biết chơi đàn.
Vai trò của bố mẹ không phải là thầy thứ hai
Bố mẹ biết chơi đàn đôi khi lại gặp một cái bẫy: sửa con liên tục, dạy theo cách của mình khác với cách của thầy, khiến con rối và buổi tập thành giờ học căng thẳng thứ hai.
Bố mẹ không biết nhạc thì không rơi vào bẫy này. Vai trò của bạn là người tổ chức, người cổ vũ và người nghe. Ba việc đó quan trọng không kém gì việc biết nốt nhạc.
Nghiên cứu về học nhạc ở trẻ em cho thấy sự quan tâm đều đặn của phụ huynh là một trong những yếu tố giúp trẻ duy trì việc học. Sự quan tâm ấy không đòi hỏi kiến thức âm nhạc.
Có một ranh giới nên giữ: bố mẹ lo chuyện khi nào tập và tập bao lâu, còn tập cái gì và tập thế nào là chuyện của thầy với con. Khi con hỏi một câu về kỹ thuật mà bạn không biết, cứ thật lòng nói mẹ không biết, mình ghi lại hỏi thầy nhé. Câu trả lời ấy dạy con cách học còn hơn một câu trả lời đoán mò.
Điều quan trọng nhất là con cảm thấy có người ở bên, quan tâm tới việc con đang làm, chứ không ai giám sát để bắt lỗi.
Giữ giờ tập như giữ giờ ăn
Việc khó nhất của tập đàn là sự đều đặn. Hãy cùng con chọn một khung giờ cố định mỗi ngày, ví dụ sau bữa tối hoặc trước giờ làm bài, khi con không quá mệt và nhà không quá ồn.
Thời lượng nên vừa sức: với trẻ năm sáu tuổi, mười lăm tới hai mươi phút là đủ. Trẻ lớn hơn có thể dài hơn. Tập ngắn mà đều mỗi ngày hiệu quả hơn tập dài mà cách quãng.
Chuẩn bị không gian tập: cây đàn ở chỗ dễ thấy, có đủ ánh sáng, bản nhạc để sẵn, tắt ti vi gần đó. Càng ít bước chuẩn bị, con càng dễ bắt đầu.
Một mẹo đơn giản là treo một tờ lịch, mỗi ngày tập xong con tự đánh dấu. Nhìn chuỗi đánh dấu dài dần là một niềm vui nhỏ, lại không cần so sánh với ai.
Hỏi đúng câu, khen đúng chỗ
Thay vì hỏi con tập xong chưa, hãy hỏi tuần này thầy cho con bài gì, con chơi cho mẹ nghe đoạn con thích nhất được không, đoạn nào khó nhất. Những câu hỏi này cho con cơ hội kể và thể hiện.
Khi khen, hãy khen sự cố gắng và điều cụ thể, như con giữ nhịp đều hơn hôm qua, con tập đoạn khó đó nhiều lần thật kiên nhẫn. Lời khen cụ thể cho con biết mình đang làm đúng điều gì.
Tránh những câu như con giỏi quá, con là thiên tài, hay con chơi hay hơn bạn kia. Lời khen chung chung và lời so sánh dễ làm con sợ sai, sợ mất danh hiệu.
Khi con chơi sai, đừng vội chỉ ra. Hỏi con thấy đoạn đó thế nào, con có muốn chơi lại không. Phần lớn trẻ tự nghe ra lỗi của mình.
Làm học trò của con
Một cách tuyệt vời là để con dạy lại cho bạn. Nhờ con chỉ cho mình nốt Đô ở đâu, cách ngồi đúng thế nào, bài này đếm nhịp ra sao. Khi phải giải thích, con hiểu bài sâu hơn.
Con cũng cảm thấy mình có giá trị, mình biết một điều mà bố mẹ chưa biết. Đây là niềm tự hào lành mạnh.
Nếu bạn có thời gian, có thể học cùng con vài bài cơ bản, hoặc học một nhạc cụ khác để thỉnh thoảng cùng chơi. Một buổi tối cả nhà cùng hát, con đệm đàn, là kỷ niệm lâu bền.
Đừng ngại mình chơi dở trước mặt con. Thấy bố mẹ cũng loay hoay khi học một thứ mới giúp con hiểu rằng sai là một phần của học.
Ghi âm và giữ liên lạc với thầy
Điện thoại là trợ thủ đắc lực. Thỉnh thoảng ghi âm hay quay lại buổi tập của con, sau vài tuần mở lại nghe để cả nhà thấy con đã tiến bộ thế nào. Tiến bộ hằng ngày rất khó nhận ra, nhưng so với một tháng trước thì rất rõ.
Bạn cũng có thể gửi đoạn ghi âm cho thầy nếu thầy đồng ý, để thầy nghe và cho lời khuyên giữa các buổi học.
Hãy hỏi thầy sau mỗi buổi học: tuần này con cần tập gì ở nhà, có điều gì bố mẹ cần để ý không, như tư thế ngồi, cách cầm tay. Ghi lại để nhắc con.
Tập sau mình bàn về một hoạt động âm nhạc còn đơn giản hơn cả học đàn, mà gia đình nào cũng làm được ngay hôm nay: hát cùng con.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ có cần ngồi cạnh con suốt buổi tập không?
Với trẻ nhỏ, ngồi cạnh hoặc ở gần trong giai đoạn đầu giúp con tập trung. Khi con lớn hơn và đã có thói quen, bố mẹ có thể chỉ ghé nghe một đoạn và hỏi han sau buổi tập.
Làm sao biết con tập đúng hay sai khi mình không biết nhạc?
Bạn không cần biết chi tiết. Hãy nhờ thầy dặn những điểm cần để ý, như giữ cổ tay thẳng, ngồi lưng thẳng, đếm nhịp thành tiếng. Ghi âm gửi thầy cũng là cách kiểm tra.
Có nên cho con tập đàn vào buổi sáng trước khi đi học?
Nếu thời gian cho phép và con không bị vội, buổi sáng có thể là lúc tỉnh táo. Quan trọng là chọn giờ cố định hợp với nhịp sinh hoạt của gia đình.
Con tập mà cứ đánh sai một chỗ thì sao?
Khuyến khích con tập chậm lại đúng đoạn đó, chơi thật chậm cho đúng rồi mới tăng dần tốc độ. Tập lặp lại đoạn ngắn hiệu quả hơn chơi lại cả bài từ đầu.
Có nên mở nhạc bài con đang học cho con nghe không?
Có. Nghe bài mình đang tập giúp con hình dung bài hoàn chỉnh nghe thế nào và dễ nhớ giai điệu. Thầy dạy thường cũng khuyến khích điều này.
