Nên chọn nhạc cụ đầu tiên cho con dựa trên sự thích thú của chính con trước hết, rồi mới tới vóc dáng và độ khéo của bàn tay, điều kiện tập ở nhà và việc có thầy dạy tốt ở gần. Nhạc cụ mà con muốn tự cầm lên mỗi ngày, không cần ai nhắc, là nhạc cụ đúng nhất, dù nó không phải nhạc cụ bố mẹ mơ ước.
Chào bạn, đây là Nhà Âm Nhạc. Nhiều gia đình chọn đàn cho con theo kiểu nhà hàng xóm học piano thì nhà mình cũng học piano. Tập này mình đưa ra vài câu hỏi giúp bạn chọn theo chính đứa trẻ của mình.
Cho con nghe và chạm trước khi chọn
Trẻ con khó nói mình thích nhạc cụ gì nếu chưa từng nghe hay chạm vào nó. Trước khi quyết định, hãy cho con nghe nhiều loại nhạc cụ: xem một buổi hoà nhạc thiếu nhi, xem video các nhạc cụ khác nhau, nghe một bản nhạc rồi hỏi con thích tiếng nào nhất.
Nếu có thể, đưa con tới một cửa hàng nhạc cụ hoặc một lớp học mở cho thử. Để con cầm cây guitar, bấm phím đàn, thổi sáo, gõ trống. Quan sát xem con dừng lại lâu nhất ở đâu, mắt con sáng lên với cái gì.
Đôi khi con chọn một nhạc cụ bất ngờ. Có bé mê trống vì thấy vui, có bé mê violin vì một bộ phim hoạt hình. Hãy tôn trọng lựa chọn đó, vì đó là động lực ban đầu của con.
Nếu con chưa biết chọn gì, cũng không sao. Một nhạc cụ dễ tiếp cận để bắt đầu, rồi đổi sau, hoàn toàn bình thường.
Những lựa chọn khởi đầu thân thiện
Đàn phím là lựa chọn phổ biến vì bấm là ra nốt, nhìn thấy nốt xếp hàng từ trái sang phải, rất trực quan để hiểu cao thấp. Nó cũng là nền tảng tốt để học nhạc lý về sau.
Ukulele nhỏ, nhẹ, chỉ bốn dây nylon mềm, hợp âm dễ bấm. Trẻ có thể đệm hát những bài quen chỉ sau vài tuần, cảm giác thành công đến sớm.
Sáo dọc nhựa hay dùng ở trường học vì rẻ, nhẹ, thổi gần như ra tiếng ngay, giúp con tập đọc nốt và giữ hơi. Trống và bộ gõ cho trẻ thích vận động, giúp cảm nhịp rất tốt.
Không có lựa chọn nào hơn hẳn. Mỗi nhạc cụ mở ra một cánh cửa khác, và kỹ năng nghe, cảm nhịp học được ở nhạc cụ này đều mang sang nhạc cụ khác.
Vóc dáng, bàn tay và sức khoẻ của con
Một số nhạc cụ có cỡ nhỏ cho trẻ, như violin, cello, guitar. Một số khác thì không, như kèn trombone hay contrabass, cần chờ con đủ lớn. Đàn quá to so với người con dễ làm sai tư thế và gây mỏi.
Nhạc cụ hơi như kèn, sáo ngang thường phù hợp hơn khi răng cửa của con đã ổn định, vì khẩu hình môi tựa vào răng. Nếu con đang niềng răng, hãy hỏi cả thầy dạy và nha sĩ.
Nếu con có vấn đề về hô hấp, khớp tay hay thính lực, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi chọn nhạc cụ. Nhiều trường hợp vẫn học được, chỉ cần chọn đúng nhạc cụ và tập đúng cách.
Đừng lo nếu tay con nhỏ. Thầy dạy biết cách chọn bài và chọn đàn phù hợp với từng giai đoạn phát triển.
Điều kiện ở nhà: không gian, tiếng ồn và người kèm
Hãy nghĩ thực tế về nhà mình. Một cây piano cơ cần không gian và việc lên dây định kỳ. Đàn phím điện tử có thể đeo tai nghe, hợp với nhà chung cư, nhà phố sát vách.
Trống thật rất ồn, không hợp với nhiều căn hộ. Có bộ trống điện tử tập bằng tai nghe, hoặc bắt đầu với những nhạc cụ gõ nhỏ. Kèn hơi cũng khá to, nên tính giờ tập cho phải phép với hàng xóm.
Nhạc cụ nào cũng cần có người lớn quan tâm trong giai đoạn đầu. Nếu bố mẹ đi làm cả ngày, có thể chọn nhạc cụ con tự tập được dễ hơn và sắp xếp thời gian học với thầy phù hợp.
Trước khi mua, nhiều gia đình chọn thuê đàn hoặc mượn đàn trong vài tháng đầu. Nếu con giữ được hứng thú, lúc ấy mới đầu tư cây đàn tốt hơn.
Thầy dạy quan trọng hơn cây đàn
Một người thầy hiểu trẻ con có thể làm con yêu một nhạc cụ mà ban đầu con chỉ hơi thích. Ngược lại, một người thầy nghiêm khắc quá mức có thể làm con ghét cả nhạc cụ con từng mê.
Khi chọn thầy, hãy để ý cách thầy nói chuyện với con, cách thầy sửa lỗi, và việc con có vui khi ra về không. Một lớp học có tiếng cười thường là dấu hiệu tốt.
Một mẹo nhỏ khi đi tìm thầy là xin ngồi dự một buổi học của học trò khác cùng lứa tuổi với con. Bạn sẽ thấy thầy giải thích bằng ngôn ngữ của trẻ hay của người lớn, có kiên nhẫn chờ trẻ tự sửa hay sửa ngay bằng tay, và học trò có dám hỏi không. Mười lăm phút quan sát nói nhiều hơn mọi lời giới thiệu.
Học gần nhà cũng là một yếu tố thực tế. Đi lại xa và vất vả mỗi tuần dễ làm cả nhà mệt mỏi và bỏ dở.
Tập sau mình nói về một tình huống gần như gia đình nào cũng gặp: con chán học đàn, và cần làm gì trước khi cho con nghỉ.
Câu hỏi thường gặp
Có nên chọn nhạc cụ theo ý bố mẹ không?
Bố mẹ có thể gợi ý, nhưng sự hứng thú của con mới giữ con tập lâu dài. Một sự thoả thuận tốt là cho con thử nhạc cụ bố mẹ gợi ý, và nếu con thật sự không thích thì đổi.
Đàn organ điện tử có thay được piano không?
Đàn organ điện tử phím nhẹ phù hợp để làm quen và chơi vui. Nếu con có ý định học piano bài bản lâu dài, nên chuyển sang đàn có phím nặng để ngón tay phát triển đúng lực.
Trẻ học trống có làm hỏng tai không?
Trống to nên trẻ cần được bảo vệ tai khi tập, nhất là với trống thật. Có nút tai chống ồn cho trẻ em, hoặc dùng trống điện tử với âm lượng vừa phải.
Ukulele và guitar cái nào hợp với trẻ hơn?
Ukulele nhỏ, nhẹ, dây mềm, hợp với trẻ nhỏ hơn. Guitar cỡ nhỏ dây nylon hợp với trẻ lớn hơn một chút. Kỹ năng từ ukulele chuyển sang guitar khá thuận lợi.
Con muốn đổi nhạc cụ giữa chừng có sao không?
Không sao. Những gì con đã học về nhịp, nốt, cách nghe đều mang sang nhạc cụ mới. Nên tìm hiểu lý do con muốn đổi để chắc đó là sở thích thật chứ không phải vì gặp một đoạn khó.
